Periyodik Kontrol Belgesinin Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?
İşyerlerinde kullanılan iş ekipmanlarının güvenli bir şekilde çalışıp çalışmadığının belirlenmesi amacıyla düzenlenen periyodik kontrol belgesi, belirli bir geçerlilik süresine sahiptir. Bu süre, ekipmanın türüne, ilgili standartlara ve yönetmelik hükümlerine göre değişiklik gösterir. Peki periyodik kontrol raporunun geçerlilik süresi tam olarak ne kadardır ve hangi durumlarda bu süre kısalabilir? Bu yazımızda tüm bu soruları detaylı bir şekilde yanıtlıyoruz.
Periyodik Kontrol Belgesi Nedir?
Periyodik kontrol belgesi, işyerlerinde kullanılan makine, tesisat ve ekipmanların iş sağlığı ve güvenliği açısından uygunluğunu gösteren resmi bir rapordur. Bu rapor, yetkili mühendisler veya akredite muayene kuruluşları tarafından ilgili standartlara göre yapılan test, deney ve muayene işlemlerinin sonucunda düzenlenir. Periyodik kontrol aynı zamanda “fenni muayene” veya “periyodik muayene” olarak da adlandırılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında işverenler, işyerlerindeki ekipmanların periyodik kontrollerini zamanında yaptırmak ve raporları saklamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ciddi idari yaptırımlar uygulanabilir.
Periyodik Kontrol Belgesinin Geçerlilik Süresi
Periyodik kontrol belgesinin geçerlilik süresi, kontrol edilen ekipmanın türüne ve ilgili standartlara bağlı olarak değişir. Ancak genel kural olarak, belirlenen periyodik kontrol aralığının istisnai durumlar dışında bir yılı aşmaması gerekmektedir. Bu kural, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde açıkça belirtilmiştir.
Ekipman Türlerine Göre Geçerlilik Süreleri
Farklı ekipman grupları için yönetmelikte belirlenen azami periyodik kontrol süreleri şu şekildedir:
Kaldırma ve İletme Ekipmanları: Vinç, caraskal, forklift, transpalet, asansör, yürüyen merdiven gibi kaldırma ve iletme araçlarının periyodik kontrol geçerlilik süresi, ilgili standartlarda aksi belirtilmedikçe 1 yıldır. Yapı iskeleleri için bu süre 6 ay olarak belirlenmiştir.
Basınçlı Kaplar ve Tesisatlar: Kompresör, buhar kazanı, hidrofor ve basınçlı hava tankı gibi basınçlı ekipmanların periyodik kontrolleri genellikle 1 yıllık aralıklarla gerçekleştirilir. Ancak bazı basınçlı kaplar için iç kontrol ve dış kontrol süreleri farklılık gösterebilir.
Elektrik Tesisatları: Elektrik tesisatı, topraklama tesisatı ve paratoner sistemlerinin periyodik kontrol süresi, standartlarda farklı bir süre belirtilmedikçe 1 yıldır.
Yangın Tesisatları: Yangın algılama ve söndürme sistemleri, yangın hortumları ve motopompların periyodik kontrol geçerlilik süresi de standartlarda aksi belirtilmediği sürece 1 yıl olarak uygulanır.
Geçerlilik Süresini Etkileyen Faktörler
Periyodik kontrol belgesinin geçerlilik süresi her zaman sabit değildir. Aşağıdaki durumlarda süre dolmadan yeniden kontrol yapılması gerekebilir:
İşyeri ortam koşulları: Nemli, tozlu, korozif veya aşırı sıcaklık içeren ortamlarda çalışan ekipmanların kontrol sıklığı artırılmalıdır.
Kullanım yoğunluğu: Sürekli ve yoğun kullanılan ekipmanlar daha sık kontrol edilmelidir.
Kaza veya doğal afet sonrası: İş ekipmanının kaza geçirmesi, deprem veya sel gibi doğal olaylardan etkilenmesi durumunda mevcut belgenin geçerliliğinden bağımsız olarak derhal yeniden kontrol yapılması zorunludur.
Uzun süre kullanılmama: Ekipman uzun süre kullanılmadıktan sonra tekrar devreye alınacaksa, önceki periyodik kontrol belgesi geçerli olsa bile yeni bir kontrol yaptırılmalıdır.
Çalışma biçiminde değişiklik: Ekipmanın kullanım amacı veya çalışma koşulları değiştiğinde periyodik kontrol yenilenmelidir.
Geçerlilik Süresi Nasıl Belirlenir?
Periyodik kontrol belgesinin geçerlilik süresi belirlenirken şu hiyerarşi izlenir:
İlk olarak ilgili ulusal veya uluslararası standartlarda belirtilen sürelere bakılır. Standartta bir süre belirtilmemişse, imalatçının önerdiği kontrol aralığı esas alınır. Eğer standart ve imalatçı bilgisi mevcut değilse, işyerinde yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre periyodik kontrol aralığı tespit edilir. Her durumda belirlenen aralığın yönetmelikte öngörülen azami süreleri aşmaması gerekir.
2025 Yönetmelik Değişikliği ve Güncel Düzenlemeler
23 Aralık 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile periyodik kontrol süreçlerinde önemli güncellemeler yapılmıştır. Bu değişikliklerle birlikte İSG-KATİP üzerinden sözleşme olmaksızın periyodik kontrol raporu düzenlenmesinin önüne geçilmiş, sözleşmesiz raporların geçersiz sayılacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca periyodik kontrol sonuçlarının ıslak imzalı veya güvenli elektronik imza ile imzalanarak saklanması zorunlu tutulmuştur.
Yönetmelikte ayrıca periyodik kontrole tabi ekipman listesi genişletilmiş; güç tahrikli kaldırma platformları, buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları ve sütunlu çalışma platformları gibi yeni ekipman grupları kapsama alınmıştır. Bu yeni eklenen ekipmanlar için geçiş süreci 1 Ocak 2027 tarihine kadar tanınmıştır.
Süresi Dolan Periyodik Kontrol Belgesi Ne Olur?
Periyodik kontrol belgesinin geçerlilik süresinin dolması halinde ekipmanın kullanımı yasal olarak sakıncalı hale gelir. İşverenler, süresi dolan belgeleri yenilemeden ekipmanı kullanmaya devam ederlerse hem idari para cezası ile karşı karşıya kalabilir hem de olası bir iş kazası durumunda ağır cezai sorumluluk üstlenirler.
Periyodik kontrol raporunun geçerlilik süresi boyunca muhafaza edilmesi ve denetimlerde ibraz edilmek üzere hazır bulundurulması gerekmektedir. Yetkili kişinin imzasını veya EKİPNET kayıt numarasını taşımayan raporlar da geçersiz kabul edilir.
DH Teknik ile Güvenilir Periyodik Kontrol Hizmeti
İşyerinizdeki ekipmanların periyodik kontrollerini zamanında ve mevzuata uygun şekilde yaptırmak, hem yasal yükümlülüklerinizi yerine getirmeniz hem de çalışanlarınızın güvenliğini sağlamanız açısından büyük önem taşır. DH Teknik olarak, uzman mühendis kadromuz ile tüm iş ekipmanlarınızın periyodik kontrol ve muayene hizmetlerini profesyonel bir şekilde sunuyoruz.
Periyodik kontrol belgenizin geçerlilik süresini takip etmek, zamanında yenilemek ve güncel mevzuata uygun raporlar almak için www.dhteknik.com adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Periyodik kontrol belgesi kaç yıl geçerlidir? Periyodik kontrol belgesi genellikle 1 yıl geçerlidir. Ancak yapı iskeleleri gibi bazı ekipmanlarda bu süre 6 aya kadar kısalabilir.
Periyodik kontrol yaptırmamak suç mudur? Evet, periyodik kontrol yaptırılmaması İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına aykırıdır ve idari para cezası uygulanır. Olası bir iş kazasında cezai sorumluluk doğurabilir.
Periyodik kontrol raporunu kim düzenler? Periyodik kontrol raporları; makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim almış teknik personel tarafından düzenlenir.
Elektronik imzalı periyodik kontrol raporu geçerli midir? Evet, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında güvenli elektronik imza ile imzalanmış raporlar, ıslak imzalı raporlarla aynı hukuki geçerliliğe sahiptir.